Llythyrau Thomas Pennant

“’Dydw i ddim yn meddwl cychwyn ar fy siwrnai tan ganol Mehefin, ar y cynharaf, ond rwy’n gobeithio cyrraedd Glasgow tua’r 1af o’r mis hwnnw. Oddi yno rwy’n bwriadu mynd ar daith fechan tua’r gogledd.”
Thomas Pennant at George Paton, Ionawr 1772

Un o brif dasgau prosiect y Teithwyr Chwilfrydig (Curious Travellers) fydd sicrhau bod cronfa ddata gynhwysfawr o lythyrau Thomas Pennant ar gael ar-lein am y tro cyntaf. Mae’r ohebiaeth rhwng Pennant a’i rwydwaith gwasgaredig o gyfeillion a chysylltiadau yn datguddio’r straeon diddorol y tu cefn i’r gwaith o gynllunio, ysgrifennu a chyhoeddi ei Tours yn yr Alban a Chymru.

Wrth lunio ei Tours, dibynnodd Pennant nid yn unig ar ei brofiadau ei hun fel teithiwr ond hefyd ar wybodaeth oddi wrth arbenigwyr ac o ffynonellau lleol; casglodd gyflenwad enfawr o ddeunydd testunol a gweledol er mwyn paratoi ei weithiau i’w cyhoeddi ac wrth eu diwygio yn ddiweddarach. Drwy gydol ei yrfa, dibynnodd yn helaeth ar wybodaeth, ewyllys da a chysylltiadau ei ohebwyr. Gan fod llythyrau Pennant ar wasgar mewn amryfal archifdai a llyfrgelloedd, fodd bynnag, nid yw darllenwyr wedi gallu gwerthfawrogi y cyfraniad a wneir ganddynt i’r proses o lunio’r Tours.

Wrth i brosiect y Teithwyr Chwilfrydig fynd rhagddo, bydd ein tîm o ymchwilwyr yn lleoli, catalogi a thrawsysgrifio tua 3,000 o lythyrau. Drwy ein partneriaeth â’r prosiect Diwylliannau Gwybodaeth (Cultures of Knowledge) yn Rhydychen, byddwn yn sicrhau bod ein gwaith ar gael fel adnodd rhad-ac-am-ddim ar ein gwefan. Ar gronfa ddata Llythyrau Modern Cynnar Ar-lein (Early Modern Letters Online, EMLO) bydd defnyddwyr yn gallu pori drwy ohebiaeth Pennant a’i chwilota’n electronig, darllen trawsysgrifiadau o lythyrau ac archwilio’r rhwydwaith cymdeithasol anferth y tu cefn i’w waith ysgrifenedig.
Yn ogystal â thaflu goleuni newydd ar deithiau Pennant a’r gwaith o baratoi’r Tours ar gyfer y wasg, bydd yr agwedd hon ar ein prosiect o ddiddordeb i’r sawl sy’n gweithio mewn meysydd ynghlwm wrth ddiwylliannau llenyddol, gwyddonol ac artistig y ddeunawfed ganrif. Adlewyrchir cwmpas y Tours yn llythyrau Pennant, sy’n dwyn ynghyd ohebwyr o Ynysoedd Prydain a thu hwnt i drafod testunau mor amrywiol â hanes naturiaethol, y fasnach lyfrau, hynafiaetheg, diwylliant gweledol a thopograffeg. Ar yr un pryd, mae’r llythyrau’n rhoi golwg i ni ar y cynnwrf a ddôi i ran Pennant a’i ‘gyd-deithwyr chwilfrydig’ ac ar y pethau ymarferol yr oedd yn rhaid iddynt eu hystyried.