Teithwyr Chwilfrydig: Thomas Pennant a Theithiau yng Nghymru a’r Alban (1760–1820)

“Dymunaf gael fy ystyried nid fel Topograffydd ond fel teithiwr chwilfrydig sy’n barod i gasglu popeth a ddisgwylid gan deithiwr ar ei siwrnai. Myfi yw’r cyntaf i geisio teithio gartref, ac felly rwy’n taer ddymuno bod yn fanwl gywir.”

Thomas Pennant, Mai 1773.

Lansiwyd y prosiect ymchwil hwn, a ariennir gan yr AHRC ac sy’n cael ei redeg ar y cyd gan Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a Phrifysgol Glasgow, ym mis Medi 2014. Bydd yn archwilio adroddiadau o’r cyfnod Rhamantaidd ynghylch teithiau i Gymru a’r Alban, gan gymryd fel man canol waith y naturiaethwr a’r hynafiaethydd o Sir y Fflint, Thomas Pennant (1726–1798). Llwyddodd teithiau cyhoeddedig Pennant yn y ddwy wlad i ddeffro diddordeb eithriadol ymhlith y cyhoedd yng ‘nghyrion’ Prydain. Ein nod ar y prosiect hwn yw datguddio adroddiadau byw a diddan, mewn sawl achos, gan liaws o ‘deithwyr chwilfrydig’ a anelodd am ymylon Ynysoedd Prydain i chwilio am bethau cyntefig, pictiwrésg ac aruchel – gan ddod o hyd i bethau estron, a chythryblus, yn annisgwyl o agos i gartref.

A tour in Wales by Thomas Pennant - Volume 1

A tour in Wales gan Thomas Pennant – Cyfrol 1 © Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Bydd y wefan hon yn datblygu yn ystod y prosiect yn borth i’r prosiect cyfan, gan ddarparu cyswllt ag ystod eang o destunau, cronfeydd data, llyfryddiaethau, deunydd addysgol ar gyfer ysgolion, lluniau, podlediadau ac adnoddau eraill. Am ragor o wybodaeth ynghylch amcanion ac allbynnau arfaethedig y prosiect ewch i Ynghylch y Prosiect.

Byddwn yn rhannu gwaith sydd ar y gweill drwy ystod eang o sgyrsiau a digwyddiadau cyhoeddus, gan gynnwys cynadleddau academaidd rhyngwladol ochr yn ochr â digwyddiadau lleol mewn amgueddfeydd, llyfrgelloedd a neuaddau pentref. Rydym hefyd yn gofyn i bobl gymryd rhan mewn Teithiau Cerdded, gan ddilyn rhannau o deithiau Pennant yng Nghymru a Lloegr. Am wybodaeth ynghylch digwyddiadau sydd wedi bod ac sydd i ddod ewch i’n tudalen Digwyddiadau.

Map of Wales

A tour in Wales gan Thomas Pennant – Cyfrol 1 © Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Mae teithiau o’r cyfnod Rhamantaidd yn adnodd hynod gyfoethog, sy’n cyflwyno amrywiaeth o feysydd, megis celfyddyd ac archeoleg ar y naill law, a hanes natur, gwleidyddiaeth, llenyddiaeth, iaith a daeareg ar y llaw arall. Rydym yn awyddus i glywed oddi wrth grwpiau neu unigolion sydd â diddordeb yn Thomas Pennant neu mewn llenyddiaeth daith yn y cyfnod hwn. Cysylltwch â ni os gwelwch yn dda.